เชิญร่วมทดสอบ

ธรรมธุรกิจ

บริษัท บวรสามัคคีไร้กำไร จำกัด

ฐานกฎหมาย แนวคิดต้นแบบ กลไก & ผลตอบแทน ตัวอย่าง

กลุ่มที่ 1: ฐานทางกฎหมายและโครงสร้างบริษัท

เป้าหมายของบริษัทฯตั้งเป้าใช้โปรแกรม AI บริหารองค์กร กฎกติกา และบุคลากรทั้งหมด เพื่อค่อย ๆ ลดต้นทุนสินค้าเกษตร/อุตสาหกรรม และค่าครองชีพของผู้ใช้แรงงานให้เหลือใกล้ศูนย์ พร้อมสร้างอำนาจต่อรองให้ประชาชนไทย โดยอ้างอิงกฎหมายลูกของรัฐธรรมนูญ 2560 สองฉบับ

พ.ร.บ. การจัดตั้งสภาองค์กรของผู้บริโภค
พ.ร.บ. ส่งเสริมวิสาหกิจเพื่อสังคม

ทำไมจดเป็น “บริษัทจำกัด” แทนสหกรณ์เอกสารระบุว่าจดทะเบียนเป็นบริษัทจำกัดกับกรมพัฒนาธุรกิจการค้า เพื่อไม่ต้องอยู่ภายใต้ระบบราชการหรือกระทรวง พม. แต่บริหารในทางปฏิบัติแบบสหกรณ์ โดยอ้างมาตรา 6(1) ของ พ.ร.บ. ส่งเสริมวิสาหกิจเพื่อสังคม ซึ่งอนุญาตให้จดเป็นบริษัทจำกัดได้ โดยถือว่าการนำกำไรไปทำเพื่อสังคมทั้งหมด นับเป็นการ “ปันผล” แล้วในตัวเอง บริษัทฯ จึงต้องไม่จ่ายปันผลเป็นเงินคืนให้ผู้ถือหุ้นหรือสมาชิก

กองทุนกำไรและ “ค่าการตลาด” ทั้งหมดที่ไม่ได้ปันผล ต้องนำเข้า “กองทุนส่งเสริมวิสาหกิจเพื่อสังคม” (ตามมาตรา 3 วรรคสาม) แล้วให้องค์กรกู้ยืมแบบไม่มีดอกเบี้ยไปซื้อสินค้าส่งออกหรือกระจายสินค้าในประเทศ เอกสารระบุว่าต้อง “ไม่เหลือแม้แต่บาทเดียว” ตามมาตรา 5(1) ซึ่งกำหนดว่าวัตถุประสงค์หลักต้องเพื่อส่งเสริมการจ้างงาน แก้ปัญหาชุมชน/สังคม/สิ่งแวดล้อม หรือประโยชน์ส่วนรวมอื่น

การร่วมมือกับองค์กรอื่นองค์กรที่จดทะเบียนถูกต้องตามกฎหมายไทยอยู่แล้ว เช่น สหกรณ์ วิสาหกิจชุมชน โรงเรียน วัด มูลนิธิ ที่มีวัตถุประสงค์เพื่อสาธารณะประโยชน์ สามารถเข้าร่วม “ธรรมธุรกิจ” กับบริษัทฯ ได้ทันที โดยไม่ต้องจดทะเบียนเป็น “องค์กรของผู้บริโภค” ใหม่ ยกเว้นต้องการเข้าเป็นส่วนหนึ่งของสภาองค์กรของผู้บริโภคจริง ๆ ซึ่งต้องทำตามมาตรา 3 วรรคหนึ่งของ พ.ร.บ. แยกต่างหาก

มุมมองของผู้เขียนเอกสารเกี่ยวกับที่มาของกฎหมายเอกสารระบุว่าทั้งสอง พ.ร.บ. นี้ประกาศใช้เมื่อ 19 พฤษภาคม 2562 ภายใต้รัฐธรรมนูญ 2560 และผู้เขียนมองว่า พ.ร.บ. ส่งเสริมวิสาหกิจเพื่อสังคม มีแนวคิดคล้ายกับรูปแบบการบริหารของสำนักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์ในอดีต โดยเห็นว่าเป็นช่องทางให้ประชาชนตั้ง “สำนักงานการคลังของปวงชนชาวไทย” ขึ้นเองได้ ผ่านบริษัทฯ ที่ทำหน้าที่หารายได้ส่งเข้ากองทุนนี้

กลุ่มที่ 2: แนวคิดต้นแบบที่นำมาผสมผสาน

บริษัทดอยคำเอกสารยกตัวอย่างว่าบริษัทดอยคำรับซื้อวัตถุดิบจากชาวเขารอบพื้นที่ แม้บริษัทจะประกาศผลขาดทุน แต่ชาวเขาผู้ผลิตวัตถุดิบกลับมีฐานะดีขึ้น เอกสารระบุว่าที่ทำได้เพราะมีผู้สนับสนุนรายใหญ่ (เอกสารยกตัวอย่าง SCG และธนาคารไทยพาณิชย์) ส่งรายได้ให้สำนักงานทรัพย์สินฯ (ปัจจุบันเรียกพระคลังข้างที่) นำไปหนุนดอยคำอีกทอดหนึ่ง

ชุมชนสันติอโศกเอกสารยกเป็นตัวอย่างการบริหารที่สมาชิกกินฟรี อยู่ฟรี ค่าน้ำค่าไฟฟรี ลูกหลานเรียนฟรี โดยมีเงื่อนไขว่าทุกคนต้องมาอยู่หมู่บ้านเดียวกัน ทำงานให้ฟรี และนำรายได้ทั้งหมดเข้ากองทุนส่วนกลาง ใช้หลักศีลธรรมเป็นกติกาบริหาร

การผสมผสานของบริษัทฯบริษัทฯ ระบุว่านำสองแนวทางนี้มาผสมกัน แล้วเขียนโปรแกรม AI ขึ้นมาทำหน้าที่แทน “ศีล” ในการบริหารค่าการตลาด โดยผู้ซื้อไม่ต้องมาอยู่รวมกันในหมู่บ้านเดียวกันเหมือนสันติอโศก แต่จะได้รับสวัสดิการในลักษณะใกล้เคียงกันผ่านระบบที่ตั้งไว้

กลุ่มที่ 3: กลไกการซื้อขาย ระบบสมาชิก และผลตอบแทน

ห่วงโซ่การซื้อขายที่กำหนดไว้สมาชิก → ขายให้ “องค์กรร้านค้า” เท่านั้น → องค์กรร้านค้าขายต่อให้บริษัทฯ เท่านั้น → บริษัทฯ ขายให้ผู้ซื้อทั่วไป โดยบวก “ค่าการตลาด” เพิ่มอีก 60% ของราคาสินค้า (ตัวอย่างในเอกสาร: ต้นทุน 40 บาท ขาย 100 บาท ค่าการตลาด 60 บาท)

ค่าการตลาด 60 บาทเอกสารระบุว่าประกอบด้วยกำไร + ค่าจ้าง + ภาษี + ดอกเบี้ย ซึ่งบริษัทฯ ระบุว่าไม่ต้องเสียภาษี (เพราะจดแจ้งบริหารแบบไร้กำไร) ไม่มีภาระดอกเบี้ย (เพราะไม่ได้กู้เงินมาลงทุน) และค่าจ้างจ่ายเป็น % ให้เมื่อขายได้แล้วเท่านั้น เอกสารจึงสรุปว่าค่าการตลาดทั้งก้อนยังอยู่ในมือบริษัทฯ เพื่อนำไปจ้างสมาชิกตามมาตรา 5(1)

ค่าสมัครสมาชิก1,000 บาท จ่ายครั้งเดียวตลอดชีพ สมัครผ่านเว็บไซต์ bsrapp.org

โครงสร้างรายได้ของสมาชิกเอกสารระบุว่าสมาชิกมีรายได้ได้จากหลายทาง

รายได้จากการนำสินค้ามาขายในห่วงโซ่ที่กำหนด (เอกสารระบุอาจมีรายได้ต่อวันหลักหมื่นถึงหลักแสนบาท)
ส่วนแบ่งจากกองทุนที่ปล่อยกู้ไม่มีดอกเบี้ยให้ผู้มีความรู้ด้านการตลาดไปซื้อ-ส่งออกสินค้า แล้วแบ่งกำไรคืนบริษัทฯ (เอกสารระบุอาจได้หลายล้านบาทต่อการส่งออกหนึ่งครั้ง)
รายได้ “สมาชิกแกนนำ” 300 คนแรกที่แนะนำครบ 5 สายงาน จากโครงสร้างเครือข่าย “1 แตก 5 ลึก 10 ชั้น” สูงสุด 110 ล้านบาท
รายได้ทีมงานจากโครงสร้างส่วนตัวแบบเดียวกัน ชั้นละ 10 บาท สูงสุด 110 ล้านบาท
รายได้พื้นฐานจากการซื้อสินค้าให้ได้อย่างน้อย 1 หมายเลขสิทธิ

รายได้ในข้อ 3-5 ไม่ตกทอดเป็นมรดกเมื่อสมาชิกเสียชีวิต แต่จะถูกโอนเข้ากองทุนประกันกำไรให้ผู้ซื้อแทน

รายได้ข้อ 3 และ 4 ซึ่งเป็นตัวเลขสูงสุดที่เอกสารกล่าวถึง (110 ล้านบาท) คำนวณจากขนาด/ความลึกของสายที่สมาชิกแต่ละคนชักชวนต่อกันไป (โครงสร้าง 10 ชั้น) ไม่ใช่จากยอดขายสินค้าให้ผู้บริโภคปลายทางโดยตรง

ระบบ “หมายเลขสิทธิ” และคูปองเมื่อบริษัทฯ ได้กำไร (ค่าการตลาด) สะสมครบ 1,000 บาทจากผู้ซื้อรายใดรายหนึ่ง (ไม่จำเป็นต้องเป็นสมาชิก) ผู้ซื้อรายนั้นจะได้รับ “หมายเลขสิทธิ” 1 หมายเลข ซึ่งมีคูปองรอแลกซื้อสินค้ามูลค่า 5,000 บาท จ่ายคืนเป็น 3 งวด: 500 / 1,500 / 3,000 บาท ระบบออกหมายเลขสิทธิเรียงตามลำดับก่อนหลังไม่จำกัดจำนวน แต่ลงทะเบียนให้ได้วันละ 1 หมายเลขต่อคน เมื่อหมายเลขใดได้รับครบ 5,000 บาทแล้วจะถูกตัดออกจากระบบ

เงิน 1,000 บาทต่อสิทธิ แบ่งเป็น 2 ส่วน

400 บาท (ค่าบริหาร) 200 บาทเป็นค่าบริหารบริษัทฯ ส่วนที่เหลือรวมกับค่าสมัครสมาชิกและรายได้ทุกช่องทาง เข้า “กองทุนเพื่อสังคม” 100% สำหรับให้กู้ไม่มีดอกเบี้ย, 100 บาทจ้างองค์กรร้านค้า (เป็นหน้าร้าน/จุดรับส่งสินค้า), 100 บาทจ้างสมาชิกที่ทำหน้าที่การตลาด
600 บาท (กองทุนคืนคูปอง) แบ่งเป็น 3 กอง สะสมจ่ายงวดที่ 1 (450 บาทต่อสิทธิ สะสมจ่าย 500 บาท), งวดที่ 2 (100 บาทต่อสิทธิ สะสมจ่าย 1,500 บาท), งวดที่ 3 (50 บาทต่อสิทธิ สะสมจ่าย 3,000 บาท)

ตัวอย่างคำนวณของเอกสารเอง (ดูกลุ่มที่ 4) แสดงว่าการจ่ายคืนคูปองแต่ละงวดเกิดขึ้นได้ก็ต่อเมื่อมีการซื้อขายใหม่เกิดขึ้นต่อเนื่องไม่ขาดสาย เงินที่จ่ายคืนให้หมายเลขสิทธิที่อยู่คิวก่อน จึงมาจากเงินซื้อขายของหมายเลขสิทธิที่เข้ามาทีหลัง

กลุ่มที่ 4: กรณีตัวอย่างสาธิตและโครงการประกอบ

ตัวอย่างเกษตรกร (นา 10 ไร่)เกษตรกรจ้างบริษัทฯ ทำ 4 ขั้นตอน (ปรับพื้นที่ / ปลูก / ดูแล / เก็บเกี่ยว) ครั้งละ 500 บาทต่อไร่ × 10 ไร่ (บริษัทฯ จ่ายต่อให้องค์กรร้านค้าจริงในราคา 400 บาทต่อไร่ เป็นกำไร 1,000 บาทต่อครั้ง) เกษตรกรได้หมายเลขสิทธิเพิ่มครั้งละ 1 หมายเลข รวม 4 ครั้ง = คูปองรอใช้ 20,000 บาท จากนั้นขายข้าวเปลือกให้บริษัทฯ ตันละ 9,000 บาท (ราคาตลาดทั่วไป 10,000 บาท) ได้หมายเลขสิทธิเพิ่มตันละ 1 หมายเลข หากผลิตได้ 10 ตัน จะได้อีก 10 หมายเลข = คูปองรอใช้ 50,000 บาท รวมทั้งรอบ: เกษตรกรได้เงินสด 90,000 บาท (จากขายข้าว) บวกคูปองรอใช้ 70,000 บาท

ตัวอย่างร้านค้า 3 ร้านร้านค้า 3 ร้านร่วมกันซื้อข้าวสารจากบริษัทฯ กระสอบละ 2,000 บาท ขายต่อในราคาเท่าทุนทุกวัน ต่อเนื่อง 20 วัน ได้หมายเลขสิทธิสะสม 60 หมายเลข แบ่งเงินคูปองที่คืนมาได้รวม 36,000 บาท (เฉลี่ยร้านละ 750 / 525 / 525 บาทต่อวัน) โดยใช้เงินทุนหมุนเวียนเพียงร้านละ 2,000 บาท

ตัวอย่าง 60 ร้านค้าขยายจากตัวอย่างข้างต้นเป็น 60 ร้าน ซื้อร้านละ 1 สิทธิต่อวัน ทำให้เกิดหมายเลขสิทธิ 60 หมายเลขภายในวันเดียว ซึ่งพอดีครบเกณฑ์ที่ทำให้หมายเลขสิทธิแรกได้รับคูปองครบ 5,000 บาททันที ทั้งที่ยังไม่มีการขายสินค้าจริงเกิดขึ้นเลย เอกสารใช้จุดนี้อธิบายว่า หากร้านนำสินค้าที่ซื้อมาไปแจกฟรีหรือขายในราคา 0 บาท ก็ยังไม่ขาดทุนสุทธิ เพราะมีมูลค่าคูปองที่ได้รับมาชดเชยเต็มจำนวนไว้แล้ว

ตัวอย่างนี้เองแสดงให้เห็นว่าคูปอง 5,000 บาทที่หมายเลขสิทธิแรกได้รับ มาจากเงินที่ร้านค้าลำดับถัด ๆ ไปจ่ายเข้าระบบ ไม่ใช่จากกำไรการขายสินค้าจริง หากจำนวนร้าน/ผู้ซื้อรายใหม่ไม่เพิ่มขึ้นต่อเนื่องในอัตราเดียวกัน คิวการจ่ายคืนจะยืดออกไปเรื่อย ๆ

โครงการวิสาหกิจชุมชน (ถังบำบัดน้ำ)เอกสารยกตัวอย่างการสนับสนุนวิสาหกิจชุมชนผลิตถังบำบัดน้ำใช้ (แนวทางคล้ายธนาคารน้ำใต้ดินแบบปิด) ขายให้บริษัทฯ ซึ่งให้สหกรณ์นำไปประมูลงานติดตั้งให้ อบต. โดยเจ้าของบ้านที่ได้รับติดตั้งจะได้หมายเลขสิทธิ 1 หมายเลข (คูปอง 5,000 บาท) เช่นกัน

ก่อนเปิดให้ใช้งานจริง เราอยากชวนคุณมาลองใช้งานระบบก่อนใคร ร่วมเป็นส่วนหนึ่งในการพัฒนาแพลตฟอร์มที่เชื่อมร้านค้าชุมชน สินค้า OTOP และผู้ซื้อทั่วไทยเข้าไว้ด้วยกัน